meetingen_groot Metingen

Binnen het project ‘Als ik later groot ben’ wordt sinds 2011 jaarlijks een meting uitgevoerd. Dit betekent dat er tot nu toe acht metingen met succes zijn afgerond. De achtste meting in 2019 gaat in januari van start op de middelbare school en vanaf mei op de basisschool.
Tijdens de jaarlijkse metingen vullen de kinderen enkele vragenlijsten in en maken ze een aantal computertaakjes. De kinderen worden hierbij begeleid door medewerkers van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ook vullen de leerkrachten vragenlijsten in over de leerlingen. Tot slot hebben we ouders gevraagd om ook een vragenlijst voor ons in te vullen. Het merendeel van de ouders (79%) heeft die vragenlijst inmiddels ingevuld.

metenplaatjeLeerlingmeting

In principe doen alle kinderen uit de klas mee aan het onderzoek. In één dag wordt de hele klas getest. Per kind wordt een ochtend- en een middaggedeelte afgenomen, in totaal duren deze onderdelen ongeveer één à twee uur. Tijdens deze meting worden de kinderen individueel begeleid door een medewerker van de Vrije Universiteit Amsterdam. Deze medewerkers hebben een speciale training gevolgd en hebben veel ervaring in het begeleiden van kinderen bij onderzoeken. Na afloop van de testdag krijgen alle kinderen een beloning als dank voor hun deelname.

Vragenlijsten

In de ochtend vullen de kinderen een aantal vragenlijsten in. De vragen gaan over het gedrag van kinderen in de klas, hoe de relatie is met de leerkracht en over wie de vriendjes/vriendinnetjes van het kind zijn.

Computertaakjes

In de middag nemen we een aantal computertaakjes bij de kinderen af. Alle kinderen worden ook hierbij individueel getest, weer onder begeleiding van medewerkers van de universiteit. De taakjes gaan over hoe goed een kind zich kan concentreren en de aandacht kan vasthouden, en hoe goed het geheugen van het kind is. Ook is er een taak die de taalvaardigheid van de kinderen meet.

Beloning

Als dank voor hun deelname krijgen de kinderen een klein cadeautje. Aan het einde van de dag krijgen alle kinderen bijvoorbeeld kleurpotloden of een jojo.

Leerkrachtmeting

ailgb3Aan de leerkracht vragen wij hoe de kinderen in de groep zich gedragen en hoe goed de relatie tussen de leerkracht en de leerlingen is. De leerkracht vult hiervoor online een korte vragenlijst in over elk kind in de klas. Dit leerkrachtinterview neemt in totaal voor de hele klas ongeveer twee uur in beslag. Het is eventueel ook mogelijk dat de leerkracht de vragenlijsten op een ander moment invult en dezelfde week nog terugstuurt.
Leerkrachten krijgen als dank voor hun deelname een vergoeding van €50 en een doosje chocola. Daarnaast ontvangt de leerkracht een rapportage over zijn/haar groep als geheel. Dit houdt in dat de leerkracht een samenvatting van een aantal resultaten op groepsniveau ontvangt. Daarin kan de leerkracht bijvoorbeeld lezen of zijn/haar groep leerlingen tezamen gemiddeld vergelijkbaar scoort op taalniveau in vergelijking met de overige deelnemende klassen.

Op deze en andere pagina’s vindt u enkele foto’s van een testdag. Deze foto’s zijn gemaakt door een fotografe van de Vrije Universiteit Amsterdam. De ouders van de jongen op de foto hebben speciaal toestemming gegeven voor het maken van deze foto’s. Andere kinderen zijn niet gefotografeerd. De rechten/copyright van de foto’s behoren tot de Vrije Universiteit Amsterdam, Faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen.

Oudermeting

De informatie over de ontwikkeling van kinderen is uiteraard niet volledig zonder het oordeel van de ouders. Daarom worden ouder(s)/verzorger(s) betrokken in het onderzoek. Ouders worden in eerste instantie telefonisch benaderd met de vraag of zij een vragenlijst in willen vullen. Deze vragenlijst betreft voornamelijk het gedrag van het kind thuis en de relatie tussen ouder en kind. Ook wordt gevraagd naar de thuissituatie. De vragenlijst hoeft maar door één van de ouders te worden ingevuld en het invullen duurt ongeveer 30 minuten. Het invullen van de vragenlijst kan via internet of per post, maar kan ook samen met een van onze medewerkers bij de ouder thuis gebeuren mocht de ouder dat liever hebben.
Ouders zijn over het algemeen enthousiast en vinden het belangrijk om bij te dragen aan het onderzoek. Om die reden is de vragenlijst door het merendeel (79%) van de ouders inmiddels al ingevuld. Ouders worden vervolgens nogmaals benaderd om een vragenlijst in te vullen. Op die manier kunnen we werkelijk ontwikkeling (verandering over tijd) meten.

Meting 9

De negende meting vindt plaats in januari 2018. De meting wordt voor de zomervakantie afgerond.

Middelbare en basisschool

De meting zal beginnen op de middelbare school en hierin zullen wij langskomen op ongeveer 25 middelbare scholen om testjes af te nemen in de klas en individueel. Nieuw hierbij zijn een extra iPad taakje en zelfstandig speeksel onderzoek. Ook vragen wij de vriend van de deelnemende jongeren mee te doen om wat over hun vriendschap te vertellen en vragen wij de ouders een vragenlijst in te vullen.

Vanaf de meivakantie zullen wij voor de laatste keer op de basisschool langskomen. De testjes en vragenlijsten zullen hier grotendeels hetzelfde zijn als voorgaande jaren.

Onderdelen meting 9

Ook tijdens deze negende meting richt het onderzoek zich op de gedrags-, sociale, cognitieve en schoolse ontwikkeling van kinderen. Omdat de kinderen nu iets ouder zijn, zijn sommige taakjes vervangen door andere die wat meer leeftijdsadequaat zijn. Bij een deel van de kinderen wordt ook dit jaar weer speeksel afgenomen voor het DNA onderzoek. De leerkrachten en ouders vullen vragenlijsten in over de kinderen, maar ook over zichzelf.

Ouders ontvangen in het voorjaar een brief via de school ontvangen met daarin informatie over de achtste meting. Mocht u naar aanleiding van die brief of na afloop van de meting vragen hebben, dan kunt u altijd contact met ons opnemen.

Speekselonderzoek

Sinds 2013 wordt er speekselonderzoek verricht. Kinderen doen een beetje speeksel in een buisje. Uit dit speeksel worden bepaalde delen van het DNA onderzocht. Sinds de vijfde meting wordt er speeksel op school verzameld. In voorgaande jaren werd ook speeksel verzameld om de concentratie cortisol te meten. Ouders werden gevraagd om hun kind thuis te helpen bij het verzamelen van een beetje speeksel in een aantal buisjes. Dit deden ze op een vrijdagavond en op een zaterdag. Het duurde telkens slechts een paar seconden en was niet hinderlijk of belastend voor het kind.

Wat is DNA?

Iemands DNA ligt bij de geboorte vast. Maar hoe het DNA werkt, kan worden beïnvloed door factoren in de omgeving. Zo kan bijvoorbeeld wat je eet beïnvloeden hoe je genen werken, en daarmee je hersenen en je lichaam. Dit heet epigenetica. Wij verwachten dat sociale ervaringen op school ook kunnen bepalen hoe genen werken en daarmee hoe een kind zich ontwikkelt. Om te onderzoeken of dat klopt bekijken we bepaalde stukjes van het DNA. We doen dit ieder jaar opnieuw. Zo kunnen we zien
hoe de werking van het DNA verandert onder invloed van sociale ervaringen. Hiermee kunnen we begrijpen hoe het komt dat kinderen zich verschillend ontwikkelen.

Wat is cortisol?

Cortisol is een stofje dat door het lichaam gedurende de dag wordt afgegeven. Hoeveel daarvan wordt afgegeven wisselt per persoon. Cortisol is nodig bij verschillende functies in het lichaam. In dit onderzoek werd naar cortisol gekeken als een indicatie hoe het lichaam omgaat met dagelijkse ervaringen of stress. De verzameling van speeksel voor bepaling van de concentratie cortisol is afgerond. De gegevens van dit deelonderzoek worden nu geanalyseerd.

Wat doen we met DNA en cortisol?

We kijken hoe verschillen tussen de kinderen samenhangen met verschillen in het gedrag van kinderen. Dat onderzoeken we altijd bij groepen kinderen, nooit bij individuele kinderen.

Wat doen we vooral NIET met DNA en cortisol?

Alle analyses worden op groepsniveau gedaan. Gegevens zijn nooit terug te herleiden naar het individu. Ook is er geen ‘uitslag’ van de speekselafname. De cortisol- of DNA-gegevens worden anoniem verwerkt. Deze gegevens zullen ook nooit aan anderen worden gegeven.

Haaronderzoek

Tijdens de zevende meting in 2017 deden we ook haaronderzoek. In een plukje afgeknipt haar bekijken we de hoeveelheid cortisol. Dit zegt iets over hoeveel spanning of stress een kind in de afgelopen tijd heeft ervaren. We verwachten dat deze spanning of stress van invloed is op hoe een kind zich gedraagt. Bij elk deelnemend kind werd een plukje haar afgeknipt achter op het hoofd. In de achtste meting doen we geen haaronderzoek.

Mijn Hart: Hartslagmeting

Ieder kind maakt het weleens mee: vaak willen klasgenootjes leuk met je spelen, maar opeens mag je niet meer meedoen. Hoe ervaart een kind dit? En hoe verwerkt het lichaam dit? Wij denken dat dit soort alledaagse situaties invloed hebben op de hartslag en afgifte van hormonen door het lichaam. Maar we weten niet of dit ook zo is bij kinderen. We weten ook niet of deze reacties bij elk kind hetzelfde zijn. Dat onderzoeken we in de deelstudie ‘Mijn Hart’.

Hoe ziet een testdag eruit?

De kinderen komen met hun ouders/verzorgers naar de Radboud Universiteit Nijmegen. In de testruimte plakken we een aantal plakkertjes op het bovenlichaam van het kind. Zo kunnen we de hartslag meten. Het kind kan dan de eigen hartslag zien. Ook nemen we een aantal keer speeksel bij het kind af. In het speeksel kijken we naar cortisol. Dit hormoon zegt iets over hoe spannend het kind het vindt. Daarna vult het kind een aantal vragenlijsten in. Vervolgens gaat het kind taakjes op een computer doen. Ook voert het kind een gesprek met twee andere kinderen via de computer.

Wilt u meer weten?

Heeft u vragen en/of opmerkingen? Stuur dan een mailtje naar Pia Behnsen (p.m2.behnsen@vu.nl).

Mijn Brein: fMRI onderzoek

Ieder kind maakt het wel een keer mee: vaak willen klasgenootjes leuk met je spelen, maar opeens mag je een keer niet mee doen. Hoe ervaart een kind dat? En belangrijker, hoe verwerken de hersenen van kinderen dit? Daarover gaat het deelonderzoek ‘Hersenreacties tijdens sociaal keuzegedrag bij kinderen’. Omdat de deelnemende kinderen al een aantal jaren vragenlijsten hebben ingevuld en taken hebben gedaan kunnen we in combinatie met deze nieuwe studie goed uitspraken doen over de sociale ontwikkeling van kinderen. In totaal zullen 50 kinderen van verschillende scholen meedoen aan dit onderzoek.

Wat is fMRI onderzoek?belgeel

fMRI staat voor functional Magnetic Resonance Imaging. Dit betekent letterlijk het in beeld brengen van hersenen in actie met behulp van een grote magneet. Met een fMRI scan maken we foto’s van de hersenen. Als de hersenen druk bezig zijn verbruiken ze zuurstof. Dit is te vergelijken met een auto die benzine nodig heeft om te kunnen rijden. Zo hebben hersenen zuurstof nodig om te kunnen werken. Als we bezig zijn met iets, bijvoorbeeld met een puzzel, dan hebben bepaalde delen van de hersenen meer zuurstof nodig om te kunnen werken. Met fMRI kunnen we de verandering in zuurstof gehalte in beeld brengen en kunnen we dus zien welke delen van de hersenen gebruikt worden tijdens het oplossen van een puzzel.

Hoe ziet een fMRI testdag eruit?

Bij aankomst zullen we eerst kort uitleggen hoe de dag eruit ziet en nemen we de toestemmingsformulieren door. Vervolgens zal bij het kind een verkort intelligentie onderzoek worden afgenomen. Ook vragen we de ouder en het kind een aantal vragenlijsten in te vullen. Vervolgens gaan we naar de fMRI scanner om te oefenen. Als alles duidelijk is, gaan we beginnen met foto’s maken. Tijdens het bezoek zal een aantal keer speeksel worden verzameld bij het kind. Dit speeksel wordt verzameld omdat we graag het cortisol-niveau in het speeksel willen meten gedurende de dag. Cortisol is een stofje dat vrijkomt bij stress. Door dit tijdens het onderzoek te meten kunnen we zien hoe spannend het kind het vindt om sociale keuzes te maken.

Waar gaan de fMRI computertaken over?

Het kind zal ook een aantal computertaken uitvoeren in de scanner. Deze taken zijn bedoeld om te kijken hoe het kind sociale keuzes maakt. In één taak zal het kind muntjes verdelen. In een andere taak zal uw kind een balspel spelen.

Wilt u meer weten?

Bekijk dan dit filmpje over de hersenen van het Klokhuis. Heeft u vragen en/of opmerkingen? Stuur dan een mail naar Susanne Asscheman (j.s.asscheman@vu.nl)!

cakjes

Vertrouwelijkheid gegevens

Alleen kinderen waarvan ouders geen bezwaar aan hebben getekend doen mee aan het onderzoek. De verzamelde gegevens worden uitsluitend gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek wanneer wij hiervoor toestemming hebben van ouders. Gegevens worden altijd vertrouwelijk verwerkt en opgeslagen.
Alle deelnemers doen vrijwillig mee aan het onderzoek en kunnen deze medewerking te allen tijde opzeggen voor hunzelf en/of voor hun kind(eren). Medewerking kan worden opgezegd door contact op te nemen met de onderzoekers.
Dit onderzoek is goedgekeurd door de Medisch Ethische Toestsingscommissie van de Vrije Universiteit Amsterdam. Dit betekent dat vastgestelde richtlijnen voor onderzoek, zoals het informeren van ouders en de omgang met de gegevens worden opgevolgd.

 

Nieuws